تهدید انفجار خطوط نفتی ایران چقدر عملی است؟
به گزارش خبر صنعتی؛ دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا اخیرا در ادامه جریان تنشها با ایران در پیامی تهدیدآمیز خطاب به ایران نوشته است: «وقتی شما خطوطی دارید که حجم عظیمی نفت از طریق سیستم شما جریان دارد، اگر به هر دلیلی آن خط بسته شود چون نمیتوانید به تخلیه نفت در کانتینرها یا کشتیها ادامه دهید – که برای آنها اتفاق افتاده است، آنها به دلیل محاصره کشتی ندارند – اتفاقی که میافتد این است که آن خط از درون منفجر میشود. هم از نظر مکانیکی و هم در زمین، اتفاقی میافتد که منجر به انفجار میشود، و آنها میگویند فقط حدود سه روز تا وقوع این انفجار فرصت دارند و وقتی منفجر شود، هرگز نمیتوانید آن را به همان شکل بازسازی کنید. این اتفاق بسیار قدرتمندی است که تا حدودی به طبیعت مرتبط است.»
امیرمیثم نیکفر، کارشناس انرژی و کارشناس نفت در توضیح انواع چاههای نفت و نحوه استخراج از آنها توضیح میدهد که چاههای نفت در دنیا مدلهای مختلفی دارند و چاههای خشکی یک سازوکار و روش برداشت مشخصی دارند، درحالی که چاههایی که در دریا یا آبهای کمعمق حفاری میشوند شرایط متفاوتی را تجربه میکنند. به گفته او برخلاف تصور عمومی، چاههای نفت مثل چاه آب نیستند که صرفاً با نصب یک پمپ بتوان نفت را استخراج کرد و ویژگیهای فیزیکی نفت، از جمله مایعبودن همراه با چگالی و ویسکوزیته بالا، اجازه نمیدهد به سادگی آب از مخزن پمپ شود.
او در ادامه با اشاره به تفاوت مخازن نفتی افزود: ما انواع مختلف مخزن نفتی داریم. برخی مخازن حاوی نفت خام نسبتاً خالص هستند که به دلیل ماهیت سیال خود، راحتتر به سطح زمین میآیند و در مقابل، در بعضی مخازن، نفت با شن و ذرات جامد مخلوط است و حالتی شبیه آسفالت نرم دارد؛ در این موارد، خروج نفت بسیار دشوارتر است. به همین دلیل در برخی چاهها رفتار مخزن بهگونهای است که انگار یک نوشابه گازدار در زیرزمین داریم و برای خروج، نیاز به ایجاد تلاطم در مخزن است.
انفجار لولهها نظری کاملا عوامانه است
نیکفر توضیح داد: این تلاطم کنترلشده در مخزن موجب آزادسازی گاز محلول در نفت یا گاز محبوس در لایههای مخزن میشود. ترکیب و تعامل این گاز با نفت، مشابه پدیده چاههای آرتزین، فشار لازم را برای بالا آمدن خودبهخودی نفت فراهم میکند. بسیاری از چاهها به این شکل کار میکنند و به همین دلیل معمولاً همراه نفت، گاز نیز از چاه خارج میشود. نمونه این نوع چاهها در آمریکا، بهویژه در تگزاس، بسیار دیده میشود .
این کارشناس انرژی با اشاره به اظهارات اخیر ترامپ درباره احتمال انفجار خطوط لوله نفت در صورت عدم فروش نفت، گفت: واقعاً مشخص نیست مشاوران یا کارشناسانی که چنین تحلیلهایی را به ترامپ دادهاند، بر چه مبنای فنی صحبت کردهاند. این تصور که اگر نفت فروخته نشود، مخازن پر میشود، فشار پشت خطوط لوله بالا میرود و در نهایت لولهها منفجر میشوند، از نظر فنی اشتباه و کاملاً عوامانه است.
توفیقی اجباری برای اورهال تاسیسات سرچاهی
او افزود: در عمل، زمانی که احساس شود امکان تخلیه نفت تولیدی از طریق صادرات یا ذخیرهسازی وجود ندارد، یکی از راهکارهای متداول کاهش تولید است و در چنین شرایطی درب چاهها را میتوان به صورت موقت بست. یعنی سازوکار ایجاد تلاطم و تحریک مخزن متوقف میشود، در نتیجه نفت نیز دیگر از چاه خارج نمیشود. البته این فرآیند، سازوکار فنی و هزینههای خاص خود را دارد و برای راهاندازی مجدد باید تلاطم را درچاه ایجاد کرد.
این مدرس دانشگاه اظهار کرد: احتمال نیاز به بستن چاههای نفت بسیار پایین است. پالایشگاههایی مانند خلیج فارس، اصفهان و سایر پالایشگاههای فعال در کشور توان جذب بخش عمده نفت تولیدی را دارند. بنابراین، شرایطی که در آن عدم فروش نفت باعث تعطیلی چاهها شود، از نظر فنی و عملی بعید است.
نیکفر توضیح داد: حتی اگر فرضاً چنین شرایطی به وجود بیاید، میتواند فرصتی اجباری اما مفید در راستای «اورهال» تجهیزات و تاسیسات سرچاهی باشد که سالها به دلیل ملاحظات عملیاتی به تعویق افتاده است.
سارا کیادربندسری/ نفت ما