شرکت نفتی آلوده‌کننده محیط زیست هندیجان فقط ۶۷۵ میلیون تومان جریمه شد!
مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان از قطعی شدن حکم محکومیت یکی از شرکت‌های بهره‌برداری نفت و گاز استان به پرداخت ۶۷۵ میلیون تومان خسارت زیست‌محیطی خبر داد. این حکم پس از نشت مواد نفتی و آلودگی ۳۶۰۰ مترمربع از خاک شهرستان هندیجان صادر شده است؛ اما این پرسش مطرح است که آیا این مبلغ برای جبران خسارت زیست‌محیطی کافی است و از جهت تکرار تعرضات محیط‌زیستی، بازدارندگی ایجاد می‌کند؟
حکم قطعی علیه شرکت نفتی
محمدجواد اشرفی، مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان، اعلام کرد این آلودگی در سال ۱۴۰۳ رخ داده و شعبه اول دادگاه حقوقی هندیجان شرکت را به پرداخت خسارت زیست‌محیطی، خسارت تأخیر تأدیه و هزینه‌های قانونی محکوم کرد. سپس شعبه ۲۳ دادگاه تجدیدنظر خوزستان نیز رأی را تأیید نمود و اکنون حکم قطعی شده است.
آلودگی ۳۶۰۰ مترمربع از خاک منطقه
بر اساس اعلام مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان، در این حادثه ۳۶۰۰ مترمربع از خاک منطقه تا عمق تقریبی ۱۰ سانتی‌متر آلوده شد. با وجود اعلام ابعاد آلودگی، اطلاعات روشنی درباره وضعیت فعلی خاک، اقدامات پاک‌سازی و احیای منطقه یا آثار احتمالی بلندمدت حادثه منتشر نشده است.
مبلغ ناچیز ۶۷۵ میلیون تومان چگونه خسارت محیط زیست را جبران می‌کند؟
پرسش اصلی این است که مبلغ تعیین‌شده دقیقاً کدام بخش از خسارت را جبران می‌کند؟ آیا پس از دو سال تأخیر، واقعاً این رقم هزینه پاک‌سازی و احیای خاک را نیز پوشش می‌دهد؟ همچنین مشخص نیست که شرکت به پاک‌سازی محل و انجام اقدامات اصلاحی ملزم شده یا نه! ابهامات این مسئله زیادند و باید معلوم شود که زمان ایجاد آلودگی تا صدور قطعی حکم، شرایط منطقه آلوده در دو سال گذشته به چه صورت بوده و آیا منطقه درگیر تبعات آلودگی بوده، یا خیر!
ضمن اینکه اهمیت این موضوع برای منطقه هندیجان که کشاورزی و صیادی از فعالیت‌های مهم معیشتی آن هستند، دوچندان است. آیا آثار منفی آلودگی ۳۶۰۰ مترمربع از خاک منطقه بر فعالیت‌های معیشتی و سلامت مردم نیز بررسی شده و سازوکار جبران زیان‌های مردم چیست؟ اقدامات لازم برای پاک‌سازی و احیای خاک چه بوده و اگر صورت گرفته، در چه زمانی بوده است؟
بزرگ‌ترین پرسشی که به ذهن هر شنونده‌ای خطور می‌کند، این است که ۶۷۵ میلیون تومان چه نسبتی با هزینه واقعی و صدمات احتمالاً جبران‌ناپذیر دارد و اینگونه مبالغ ناچیز چگونه خواهند توانست محیط زیست و مردم را از صدمات زیست محیطی صنایع مصون کند.
بی‌شک معیار واقعی احیا محیط زیست، جبران خسارت‌ها، رفع آلودگی، بازسازی محیط و اخذ تضامین موثر و انجام اقدامات بازدارنده جهت جلوگیری از تکرار اینگونه تعرضات است.